Chụp ảnh kiến trúc công nghiệp nhà máy: đọc khối tích trước khi bấm máy

Nhà máy là một công trình kiến trúc, không phải một cái kho có mái. Nhưng phần lớn bộ ảnh nhà xưởng đang lưu hành ở Việt Nam vẫn được chụp như ảnh tư liệu nghiệm thu: máy đặt ngang tầm mắt, đèn trên thân máy đánh thẳng, cột và tường đổ ngả về sau, và người xem không đọc được nhà xưởng đó rộng bao nhiêu hay cao tới đâu. Chụp ảnh kiến trúc công nghiệp nhà máy đi theo hướng ngược lại. Nó lấy khối tích, nhịp kết cấu và cách ánh sáng rơi vào không gian làm nhân vật chính.

PES Studio là studio nhiếp ảnh kiến trúc và nội thất tại TP.HCM, làm việc theo triết lý Point · Emotion · Space: tìm điểm nhìn cho công trình, giữ cảm xúc thật của không gian, và tôn trọng ý đồ của người thiết kế. Bài này viết cho chủ đầu tư khu công nghiệp, nhà thầu xây dựng và đơn vị thiết kế đang cần một bộ ảnh nhà xưởng dùng được cho hồ sơ năng lực, website và hồ sơ dự thầu, chứ không phải một tệp ảnh chụp cho có.

Hai loại ảnh này phục vụ hai câu hỏi khác nhau, nên bố cục, ống kính và cả giờ chụp đều khác. Nhầm lẫn giữa chúng là lý do nhiều doanh nghiệp trả tiền cho một buổi chụp rồi vẫn phải chụp lại khi làm hồ sơ dự thầu.

Ảnh tư liệu ghi nhận sự tồn tại: có máy này, có khu này, có bảng hiệu kia. Ảnh kiến trúc công nghiệp phải làm người xem cảm được tỉ lệ. Một khung hình đặt máy thấp, lấy trọn hàng cột chạy hút về phía cuối xưởng, kèm một bóng người ở giữa khung để làm mốc so sánh, nói được quy mô nhanh hơn mọi dòng thuyết minh trong hồ sơ.

Đó cũng là khác biệt so với ảnh công trình đang thi công. Nếu bạn cần ghi tiến độ theo giai đoạn thì đó là một thể loại riêng, chúng tôi đã viết kỹ trong bài chụp ảnh công trình xây dựng. Bài này nói về nhà máy đã hoàn thiện và đang vận hành.

Khi máy móc chiếm khung, ảnh lập tức trở thành ảnh sản xuất và tuổi thọ của nó bằng tuổi thọ của dây chuyền đó. Khi kết cấu chiếm khung, bộ ảnh còn dùng được sau nhiều lần thay thiết bị. Với chủ đầu tư khu công nghiệp đang cho thuê nhà xưởng, đây là khác biệt giữa một thư viện ảnh dùng được ba năm và một thư viện ảnh phải làm lại sau mỗi kỳ.

Nguyên tắc chung của thể loại này được ghi nhận trong tài liệu về kiến trúc công nghiệp: giá trị thị giác của nhà xưởng nằm ở sự lặp lại của kết cấu và ở tính trung thực của vật liệu, không nằm ở trang trí.

Trước khi bàn tới máy ảnh, cần đọc công trình. Bốn yếu tố dưới đây quyết định phần lớn chất lượng bộ ảnh, và cả bốn đều có thể khảo sát trước bằng bản vẽ mặt bằng và mặt cắt.

Sàn epoxy xanh hoặc xám phản chiếu lên toàn bộ vùng thấp của khung, kéo màu da người và màu thép ngả theo. Cách xử lý là chụp một khung tham chiếu có thẻ xám đặt trên sàn ngay đầu buổi, rồi khoá cân bằng trắng theo khung đó cho cả khu vực. Bỏ bước này thì hậu kỳ phải chỉnh tay từng ảnh và bộ ảnh sẽ không đồng bộ màu.

Nhà máy là môi trường có quy định an toàn và có nhịp sản xuất riêng, nên quy trình phải bám theo nhà máy chứ không bắt nhà máy bám theo ekip. Ba bước dưới đây là bản rút gọn của quy trình chụp ảnh nội thất mà chúng tôi áp dụng, đã điều chỉnh cho công trình công nghiệp.

Một buổi khảo sát ngắn trước ngày chụp để xác định ba thứ: hướng nắng đổ vào giếng trời theo giờ, các khu vực bị cấm ghi hình, và nguồn điện dùng được cho đèn. Nếu không tới được hiện trường, mặt bằng và mặt cắt cùng vài ảnh điện thoại chụp thô cũng đủ để dựng danh sách góc chụp. Danh sách này chốt với khách trước, tránh cảnh đứng giữa xưởng bàn nên chụp gì.

Chúng tôi chia buổi chụp theo mặt trời chứ không theo sơ đồ khu. Khu vực có mái lấy sáng hướng đông chụp buổi sáng, khu hướng tây để chiều. Ngoại thất và mặt tiền nhà máy giữ lại cho khoảng blue hour cuối ngày, khi đèn trong xưởng đã sáng và bầu trời còn giữ được sắc. Trình tự này khiến một nhà máy quy mô trung bình cần trọn một ngày công, không nén xuống nửa buổi được.

Thứ tự này quan trọng. Nắn trục dọc và khử méo ống kính làm thay đổi vùng cắt của ảnh, nếu chỉnh màu trước thì phần lớn công đoạn phải làm lại. Sau khi phối cảnh đã chuẩn mới ghép bracketing, cân bằng vùng mái sáng gắt với nền xưởng tối, rồi thống nhất tông toàn bộ. Khách đã xem thư mục ảnh xem trước và duyệt góc nên tới bước này không còn bất ngờ. Bản final hậu kỳ hoàn chỉnh giao trong 07 đến 14 ngày làm việc, kèm tối đa 3 lần chỉnh sửa theo góp ý.

Số ảnh và mức phí của một buổi chụp nhà máy phụ thuộc vào diện tích sàn và số khu vực cần đi qua, nên chúng tôi không niêm yết một con số cố định cho thể loại này. Phạm vi cụ thể được chốt sau khi đọc mặt bằng, và điều kiện thương mại nằm ở bảng giá chụp ảnh nội thất.

Với nhà máy có khu văn phòng điều hành hoặc showroom trưng bày đi kèm, phần đó chụp theo chuẩn nội thất thương mại. Cách tiếp cận cho không gian dạng này chúng tôi mô tả trong bài chụp ảnh showroom nội thất, và thường gộp vào cùng một ngày công để khách không phải trả phí di chuyển hai lần.

1. Chụp ngang tầm mắt cho mọi khung. Xưởng cao 9m mà máy đặt 1,6m và hướng thẳng thì trần bị cắt, khối tích biến mất. Hạ máy và giữ mặt phẳng cảm biến song song với cột.
2. Bật đèn trần huỳnh quang cùng lúc với nắng giếng trời. Hai nguồn sáng lệch nhiệt độ màu tạo ra vùng xanh và vùng vàng trong cùng khung. Hoặc tắt bớt một nguồn, hoặc chụp hai lớp rồi ghép.
3. Không dọn hiện trường. Pallet lệch hàng, dây điện vắt ngang, thùng carton chồng ở góc khung. Nửa giờ dọn trước buổi chụp tiết kiệm nhiều giờ hậu kỳ và cho kết quả thật hơn.
4. Bỏ qua ảnh cận cảnh vật liệu. Bộ ảnh chỉ toàn khung rộng sẽ đều đều và không có điểm dừng. Xen kẽ vài khung mối hàn, bề mặt bê tông trần hoặc vân tôn sóng để nhịp đọc có chỗ nghỉ.
5. Kéo bão hoà và độ trong quá tay ở hậu kỳ. Nhà xưởng vốn có bảng màu trầm. Đẩy màu mạnh làm ảnh trông giả và lộ ngay khi in trong hồ sơ năng lực.

Nếu bộ ảnh sắp làm nhằm phục vụ hồ sơ dự thầu, nên đọc thêm cách chúng tôi tổ chức bộ ảnh cho hồ sơ năng lực công ty nội thất và nhà thầu, vì cách chọn ảnh cho hồ sơ khác với cách chọn ảnh cho website.

Bộ ảnh nhà máy dùng được lâu là bộ ảnh kể được không gian: khối tích bao lớn, kết cấu lặp theo nhịp nào, ánh sáng rơi vào đâu và vật liệu chạm vào thấy gì. Máy móc rồi sẽ thay, kiến trúc thì ở lại. Chụp ảnh kiến trúc công nghiệp nhà máy vì thế bắt đầu từ việc đọc bản vẽ và kết thúc ở hậu kỳ giữ đúng bảng màu trầm vốn có của công trình. Xem thêm các dự án PES Studio đã thực hiện hoặc bài tổng quan chụp ảnh nội thất kiến trúc.