Kịch bản storyboard quay video nội thất: khung mẫu 12 cảnh cho một buổi quay

PES Studio là studio nhiếp ảnh và quay video kiến trúc nội thất tại TP.HCM, làm việc theo triết lý Point · Emotion · Space: chọn điểm nhìn, giữ cảm xúc, tôn trọng không gian thật. Mỗi buổi quay nội thất của PES đều bắt đầu từ một tờ giấy A4 chia ô, không phải từ chiếc máy quay.

Lý do rất đời thường. Một căn hộ 80 m² có chừng sáu khu vực, mỗi khu vực vài ba điểm đặt chân máy, nhân lên là hơn hai chục lựa chọn. Quyết định tại chỗ thì ekip quay thừa ở phòng đầu, hết nắng ở phòng cuối, rồi về nhà với một thư mục bốn chục clip không ghép thành câu chuyện nào. Một kịch bản storyboard quay video nội thất biến hai chục lựa chọn đó thành danh sách mười hai dòng, đánh số sẵn, có giờ, có thời lượng.

Bài viết đưa ra khung mười hai cảnh dùng được ngay cho căn hộ, nhà phố hay homestay; ba bước dựng kịch bản từ bản vẽ mặt bằng; bảng định lượng thời lượng và chi phí theo bảng dịch vụ hiện hành của PES; và năm sai lầm hay gặp nhất. Nếu bạn còn đang phân vân nên quay gì trước, hãy đọc kèm bài video tour nội thất là gì để nắm định dạng đầu ra trước khi phân cảnh.

Nhiều bản mẫu storyboard trên mạng được viết cho phim quảng cáo và TVC. Mang nguyên khuôn đó vào một căn hộ thì hỏng ngay ở ô đầu tiên, vì hai thể loại có đối tượng kể chuyện khác nhau hoàn toàn.

Trong TVC, mỗi ô storyboard mô tả một hành động của nhân vật. Trong video nội thất, mỗi ô mô tả một trạng thái của căn phòng: ánh sáng đang đổ từ hướng nào, trục nhìn mở ra đâu, vật liệu nào được chạm tới. Không có nhân vật để cắt theo lời thoại, nên nhịp phim phải do chuyển động máy và độ dài cảnh gánh.

Hệ quả thực tế: ô storyboard nội thất bắt buộc ghi ba thứ mà ô TVC thường bỏ qua là hướng nắng tại thời điểm quay, chiều cao chân máy, và tiêu cự. Thiếu một trong ba, người quay sẽ tự quyết tại chỗ và mỗi phòng ra một tông khác nhau.

Storyboard quảng cáo cho phép vẽ góc máy tưởng tượng rồi dựng bối cảnh theo. Công trình đã xây xong thì ngược lại: cái có trước là bức tường, cái vẽ sau là khung hình. Vì thế bản phân cảnh nội thất chỉ có giá trị khi được đối chiếu với mặt bằng, đánh dấu từng vị trí chân máy bằng một chấm trên bản vẽ và đánh số trùng với số cảnh.

Đây cũng là chỗ khác biệt giữa ảnh tĩnh và video. Với ảnh, một điểm đứng cho một khung. Với video, một điểm đứng có thể cho ba cảnh khác nhau nhờ tilt, pan và dolly. Quy trình kỹ thuật PES dùng cho cả hai nhánh được mô tả trong bài quy trình kỹ thuật chụp ảnh nội thất, và phần khảo sát mặt bằng ở đó dùng lại được nguyên vẹn cho video.

Về cách ký hiệu cú máy trong ô vẽ, bộ quy ước phổ thông của ngành phim vẫn là chuẩn tốt nhất để cả ekip hiểu giống nhau; có thể tham khảo hướng dẫn dựng storyboard của StudioBinder rồi rút gọn lại còn bốn ký hiệu dùng thường xuyên.

Khung dưới đây là bản PES dùng cho căn hộ, nhà phố và homestay dưới 150 m². Tổng thời lượng thô là 120 giây; sau khi cắt nhịp và bỏ đoạn vào ra, phim thành phẩm còn khoảng 85 đến 95 giây, nằm gọn trong mức tối đa ba phút của gói video tiêu chuẩn.

Ba điều cần giữ khi chỉnh khung này cho công trình của bạn. Thứ nhất, tỷ lệ cảnh tĩnh và cảnh động nên ở mức sáu trên sáu; phim toàn cảnh động gây mỏi mắt, phim toàn cảnh tĩnh thành slideshow. Thứ hai, hai cảnh vật liệu là bắt buộc kể cả khi khách không yêu cầu, vì đó là chỗ duy nhất người xem cảm được chất của không gian. Thứ ba, cảnh kết luôn dài hơn trung bình bốn đến sáu giây để hậu kỳ có chỗ chèn logo và thông tin liên hệ mà không phải kéo giãn hình.

Với biệt thự, resort hay khách sạn nhiều tầng, số cảnh không gian tăng từ tám lên mười bốn và nên tách thành hai vòng quay sáng và chiều. Cách tổ chức cho nhóm công trình lưu trú được nêu chi tiết ở trang quay video giới thiệu khách sạn resort.

Ba bước dưới đây mất khoảng 60 đến 90 phút cho một căn hộ, làm tại bàn trước ngày quay. Không cần biết vẽ; ô storyboard có thể là một hình chữ nhật với vài mũi tên.

Xin bản vẽ mặt bằng từ chủ đầu tư hoặc đơn vị thiết kế, in khổ A4. Vẽ một đường liền từ cửa chính đi hết các phòng rồi quay lại chỗ sáng nhất. Đường đó chính là thứ tự cảnh. Người xem video không nhảy từ phòng ngủ sang bếp rồi về phòng khách; họ đi như đang xem nhà thật.

Chấm từng vị trí chân máy lên bản vẽ, đánh số 1 đến 12 trùng với số cảnh. Ghi thêm chiều cao chân máy bên cạnh mỗi chấm. Mức 90 cm hợp với không gian sinh hoạt, 120 cm cho bếp và bàn ăn, 60 cm khi muốn trần cao hơn thực tế.

Chỉ dùng bốn cú máy cho một video nội thất: tĩnh, pan, tilt và dolly. Bốn thứ này đủ kể hết mọi không gian dân dụng và giữ cho phim có một giọng thống nhất. Gimbal xoay vòng, flycam luồn cửa sổ hay time lapse chỉ nên xuất hiện khi công trình có lý do rõ ràng, chẳng hạn một giếng trời hay một mặt tiền đáng kể.

Thời lượng ghi theo giây, không ghi khoảng. Một cảnh tĩnh dưới 6 giây sẽ hụt ở khâu dựng vì mất hai đầu để chuyển. Một cảnh dolly trên 16 giây thì người xem bắt đầu nhìn đồng hồ. Khoảng an toàn là 8 đến 14 giây.

Đây là bước phân biệt một kịch bản dùng được với một danh sách mong muốn. Mở la bàn trên điện thoại ngay tại công trình hoặc xem hướng ban công trên bản vẽ, rồi xếp các phòng hướng đông vào khung 8 đến 10 giờ, các phòng hướng tây vào khung 15 đến 17 giờ. Phòng không có cửa sổ quay vào giữa trưa khi ekip không cần ánh sáng trời.

Ghi giờ vào từng dòng của kịch bản. Buổi quay lúc đó chạy như một lịch trình, không phải như một cuộc dò tìm. Đây cũng là lý do PES luôn khảo sát trước với công trình lạ, cách làm được mô tả trong trang chụp ảnh nội thất kiến trúc.

Con số dưới đây lấy từ bảng dịch vụ đang chạy trên hệ thống đặt lịch của PES Studio, không phải ước lượng.

Đối chiếu với khung 12 cảnh: một video hạng A dùng hết 12 cảnh và vẫn còn dư thời lượng. Nếu kịch bản phình lên 18 cảnh, phim thành phẩm vượt ba phút và phát sinh phí phút vượt, trong khi tỷ lệ người xem hết phim giảm rõ. Cắt kịch bản xuống đúng khung là cách tiết kiệm trực tiếp.

Chi phí trọn gói cho từng loại công trình có thể xem ở trang báo giá chụp ảnh nội thất.

Buổi quay nào mất nhiều thời gian nhất cũng là buổi quay mà không ai biết cảnh kế tiếp là gì. Storyboard không làm phim đẹp hơn; nó làm cho ekip không phải nghĩ khi đang đứng trong phòng.

Năm lỗi dưới đây gặp ở hầu hết bản nháp đầu tiên, kể cả của ekip có nghề.

1. Xếp cảnh theo thứ tự phòng trên bản vẽ. Bản vẽ xếp phòng theo kết cấu, người xem đi theo tuyến. Hai thứ tự này hiếm khi trùng nhau. Hậu quả là phim nhảy không gian và ekip phải di chuyển thiết bị gấp đôi số lần cần thiết.
2. Mỗi cảnh một kiểu chuyển động. Mười hai cảnh với mười hai cú máy khác nhau cho cảm giác xem demo thiết bị chứ không phải xem một căn nhà. Giữ bốn cú máy và lặp lại chúng có chủ đích.
3. Không ghi thời lượng. Thiếu con số, người quay bấm đến khi thấy đủ, trung bình dài gấp ba lần cần dùng. Khâu dựng sau đó mất nhiều giờ chỉ để cắt.
4. Bỏ qua cảnh vật liệu. Cảnh cận gỗ, đá, vải là chỗ người xem cảm được chất lượng hoàn thiện. Thiếu nó, phim đẹp nhưng không bán được gì cho nhà thầu hay đơn vị thi công.
5. Không chừa cảnh dự phòng. Luôn thêm hai cảnh tĩnh ở cuối danh sách, không đánh số. Trời đổ mây hay một phòng chưa dọn xong là chuyện thường, và hai cảnh dư cứu được mạch phim.

Một kiểm tra nhanh trước khi chốt bản kịch bản: đọc to danh sách 12 dòng từ trên xuống và tự hỏi có hình dung được bộ phim hay không. Nếu phải dừng lại suy nghĩ ở dòng nào, dòng đó còn thiếu thông tin. Xem thêm các bộ ảnh và video PES đã thực hiện tại trang dự án.

Một kịch bản storyboard quay video nội thất tốt không cần dài. Mười hai dòng, mỗi dòng có vị trí chân máy, cú máy, thời lượng và giờ quay là đủ để một buổi quay chạy đúng lịch và một bộ phim có mạch. Khung mười hai cảnh trong bài dùng được ngay cho căn hộ, nhà phố và homestay; với công trình lớn hơn, giữ nguyên nguyên tắc và tăng số cảnh không gian.

Phần khó nhất vẫn là bước ba, khoá giờ theo hướng nắng. Đó là chỗ một bản kịch bản trên giấy biến thành một lịch trình thực thi được.